Arkadiusz Pawłowski poleca…

jest dla czytelnik? przyrzeczenie które zamieścił w końcu, o dziele jakiego możemy się z pod pióra jego spodziewać w Na tem, wyraża się on, kończa się moje uwagi nad Anglją i Szkocją; lecz nie tu koniec wszystkieh moieh przypomnień. Wiele uwag dalszy ieh ciąg stanowie mogących , zostaje jeszcze nie tkniętych, a nie małej sa wagi: tyczą się literatury, rządu, religji i w ogól- .ności ducha narodowego, czego ocenienie i skreślenie ogólnego obrazu jest najtrudniejsze, bo jest wypadkiem zbiegu mnóstwa pojedynezo i wspólnie działających przyczyn, przywiązanych do klimatu , kształtu rządu i tylu innych okoliczności. Dotychczasowe uwagi moje były w większej części tylko szczegółowo i niejako przygotowaniem do nastąpie mających ogólniejszych. Lecz ponieważ z treści swojej, jako do miejsca i czasu nie przywiązane, występują z zakresu podróży, być może (gdybym tylko za wiele nie przyrzekał), źc z czasem osobne dziełko z nieh ułożę,— a przynajmniej posiadane do tego inaterjały pod stosowniejszym, niźliby tu być mogło, kształtem ogłosze.«

Oto jest krótki rys dzieła, które należy bez watpienia do najeelniejszych płodów literatury naszej, i w ręku każdego jej miłośnika znajdo- waćby się powinno. Jakkolwiek staraliśmy sie nie pominąć główniejszych przedmiotów, o których autor wiecej lub mniej obszerna udziela wiadomość, szczupły atoli zakres pisma naszego