Arkadiusz Pawłowski poleca…

ncgrowie wolni, są nieustannem zródłem zamieszek i trwogi. Pan Ward wchodzi w zajmujące .szczegóły systemu holonjalnego hiszpanów; wykrywa nadużycia które były główną przyczyną rewolucji; przechodzi zdarzenia rozmaite które wstrząsały krajem od 1SOS r. a w historji lat później upłynionych, pokazując nam ludzi i stronnietwa znaczniejsze/ stawia czytelników w możności sądzenia w jakim stopniu niepodległość Mexyku zagrozoną być może przez dawnych panów jego. Graniee tego artykułu zabraniają nam rozszerzać się nad tą zajmującą częścią dzieła?" .

«Konstytucja Rzeczypospolitej Mexykańskiej, mówi on, przepisana jest z konstytucji Krajów zjednoczonych Ameryki półnoenej; lecz surowość z jaką mexykańska wyłącza wyznania przeciwne kościołowi rzymskiemu, stanowi różnieę znaczną miedzy niemi. Kiedy rewolucja wybuchła, z łona duchowieństwa niższego, powiększej części złozonego z Krcolów, wyszły najezynniejsze po- (Jniety nowego rzeczy porządku, a nawet niektórzy z główniejszych dowódzców wojskowych, Ilidalgo, Morelos, Matamoros i wielka innvch liczba byli proboszczami lub xiężmi bez parafji."

Autor przytacza szczegóły rozległe o handlu i przychodach rzcczypospolitej w r. 1827. Pod tym względem widzi on na przyszłość zaspokajająca aupełnic rękojmie. W 4 xiędze, jedynie kopalniom poświęconej, widzi równio pomyślne nadzieje, mimo szwanków lieznych, jakieh ziomkowie jego dla przywłaszczenia sobie tych bogaetw. doznali w przedsięwzieciach źle prowadzonych. "Wybór kopalni, mówi, czyniony był zwykle stosownie do podań zawartych w dziełach Humboldta. Wszelkie kopalnie, o których nie wspominał w swojem Essai Politigue porzucone byry bez żadnej uwagi, a te o których wspominał korzystnie, chciwie poszukiwane; w tym razie , szacowne to dzieło zgubny wpływ miało na przedsięwzięcia spekulantów i kapitalistów: nie dla tego iżby to z błędów autora pochodziło , lecz ponieważ wyciagnięto z podań przez niego poczynionych, błcdliwe wnioski. Pan Humboldt nie utrzymywał wcale aby kopalnia dostarczająca w roku 1802 dostarczała w roku 1826. Chciał on dać ogólne wyobrażenie o zasiłkach jakie ten rodzaj przemysłu podawał Me- sykowi; a nie mógł lepiej tego dokazać, jak wystawiając juz otrzymane rczultata, jako skazów- kc tego czego się jeszcze spodziesvać można. Ale, ha nieszczęście, spekulanei angielscy zwrócili cała uwagę na te kopalnie, nie lękając się, czy one przez kruszec wydobywany i wydobyty nie będą wyczerpane. Me utrzymuję jednak aby wszystkie kopalnie przez Towarzystwa angielskie zatrudniane, wyczerpane były; sądzę owszem, że obfieie wynagradzać mogą w czasie, łożone na nie koszta. Jednakże te kapitały mogłyby koraysi- niój być gdzicindziej Wyłożone.